نخستین نیروگاه خورشیدی دوبرجی جهان در صحرای گبی چین راهاندازی شد
بر اساس گزارشهای منتشرشده در سال ۲۰۲۵ چین بار دیگر با یک دستاورد انقلابی در مهندسی انرژیهای تجدیدپذیر، مرزهای تکنولوژی را جابهجا کرد. این کشور به تازگی نخستین نیروگاه خورشیدی حرارتی (Solar Thermal) جهان با سیستم دوبرجی را در دل صحرای گبی راهاندازی کرد؛ پروژهای که ترکیبی از راندمان بالا، نوآوری و تولید برق پاک در یکی از سختترین اقلیمهای کره زمین است.
این نیروگاه توسط شرکت Three Gorges Corporation (سانکسیا)، یکی از غولهای انرژی بادی و خورشیدی چین مستقر در استان گانسو، توسعه داده شده و چشمانداز جدیدی را برای تولید انرژی پایدار و قابل برنامهریزی ترسیم کرده است.
چرا صحرای گبی برای نیروگاه خورشیدی ایدهآل است؟
صحرای گبی، ششمین بیابان بزرگ جهان در شمال چین و جنوب مغولستان، یکی از خشکترین مناطق زمین محسوب میشود. این منطقه به طور میانگین تنها بین ۵ تا ۲۰ سانتیمتر بارندگی سالانه دریافت میکند و در برخی نقاط این میزان به کمتر از ۵ سانتیمتر در سال میرسد.
این خشکی شدید، همراه با بیش از ۳۰۰۰ ساعت آفتاب سالانه، صحرای گبی را به محیطی استثنایی برای تولید انرژی خورشیدی در مقیاس بزرگ تبدیل کرده است؛ ویژگیای که مهندسان چینی به خوبی از آن بهره بردهاند.
نیروگاه دوبرجی چگونه کار میکند؟
این ایستگاه خورشیدی حرارتی از دو برج به ارتفاع ۲۰۰ متر (۶۵۶ فوت) تشکیل شده است که هر یک توسط میدانی گسترده از ۲۷,۰۰۰ آینه (هلیوستات) احاطه شدهاند.
- تمرکز نور: آینهها نور خورشید را بر روی برجها متمرکز میکنند.
- تبدیل به گرما: دمای فوقالعاده بالا تا ۵۷۰ درجه سانتیگراد (۱۰۵۸ درجه فارنهایت) به دست میآید که انرژی را در یک رسانه دمابالا ذوب و ذخیره میکند.
- تولید برق: گرمای ذخیرهشده برای تولید بخار و به چرخش درآوردن توربین استفاده میشود؛ به این ترتیب تولید برق حتی پس از غروب آفتاب یا در هوای ابری نیز ادامه مییابد.
نیروگاه خورشیدی دوبرجی
تفاوت سیستم حرارتی با پنلهای فتوولتائیک (PV)
برخلاف پنلهای رایج فتوولتائیک که نور خورشید را مستقیماً به برق تبدیل میکنند، نیروگاههای حرارتی به جای نور از گرما بهره میبرند. همین موضوع، این سیستمها را به یکی از معدود فناوریهای تجدیدپذیر تبدیل میکند که قادر به ارائه انرژی پایدار، قابل کنترل و قابل تولید بر اساس تقاضا (Dispatchable) هستند. یعنی برق را میتوان دقیقاً در زمانهایی که مصرفکننده به آن نیاز دارد، تولید کرد.
مزیت انقلابی طراحی دوبرجی
طراحی دوبرجی، راندمان کلی سیستم را نسبت به مدلهای تکبرجی تا ۲۵ درصد افزایش میدهد. راز این موفقیت در زمانبندی هوشمندانه نهفته است:
- برج شرقی نور خورشید را در ساعات صبح دریافت میکند.
- برج غربی در زمان ظهر و بعدازظهر کار را ادامه میدهد.
به علاوه، این دو میدان آینهای حتی کمی با یکدیگر همپوشانی دارند که باعث کاهش تعداد کل آینههای مورد نیاز و کاهش هزینههای ساخت میشود. این نکته حیاتی است، چراکه هلیوستاتها نزدیک به ۶۰ درصد هزینه کل نیروگاه را تشکیل میدهند.
بخشی از یک هاب بزرگ انرژی پاک
این نیروگاه بخشی از یک هاب بزرگ انرژی پاک در منطقه است که شامل مزارع عظیم خورشیدی و بادی نیز میشود. طبق برآوردها، این مجموعهها در مجموع برق مورد نیاز حدود ۵۰۰ هزار خانوار را به صورت سالانه تأمین خواهند کرد؛ گامی بلند در مسیر بیکربن شدن چین و جهان.
نقش فناوری دوبرجی در آینده انرژیهای تجدیدپذیر
با توجه به اینکه یکی از بزرگترین چالشهای انرژیهای تجدیدپذیر، ماهیت متناوب تولید آنها (وابستگی به خورشید و باد) است، تکنولوژی حرارتی دوبرجی با قابلیت ذخیرهسازی حرارت و تولید برق در تمام ساعات شبانهروز، پاسخ محکمی به این چالش ارائه میدهد. این رویکرد میتواند الگویی برای کشورهای دارای بیابانهای وسیع و آفتابگیر — مانند ایران — در آیندهای نزدیک باشد.
سوالات متداول درباره نیروگاه دوبرجی گبی
نیروگاه خورشیدی دوبرجی چیست؟ نوعی نیروگاه حرارتی (CSP) است که به جای یک برج، از دو برج مجزا برای جذب نور خورشید در ساعات مختلف روز استفاده میکند که منجر به افزایش ~۲۵ درصدی راندمان میشود.
چرا از آینه (هلیوستات) به جای پنل استفاده میشود؟ چون هدف، تولید بخار و به گردش درآوردن توربین است. آینهها نور را متمرکز کرده و گرما تولید میکنند، نه برق مستقیم.
آیا این نیروگاه شبها هم برق تولید میکند؟ بله، به لطف ذخیرهسازی حرارت در یک رسانه دمابالا، تولید برق پس از غروب نیز ادامه پیدا میکند.
نظرات کاربران